Το εξωγήινο γυαλί της Λιβύης: Το αίνιγμα μιας χαμένης κοσμικής πρόσκρουσης και ο... Τουταγχαμών

Η μεγάλη έρημος που εκτείνεται ανάμεσα στη Λιβύη και την Αίγυπτο κρύβει ένα από τα πιο γοητευτικά γεωλογικά μυστήρια της Αφρικής: το Γυαλί της Ερήμου της Λιβύης (Libyan Desert Glass - LDG).

Για σχεδόν έναν αιώνα, η προέλευση αυτού του κίτρινου, σπάνιου γυαλιού παρέμενε άλυτος γρίφος, μέχρι που πρόσφατες επιστημονικές έρευνες άρχισαν να φωτίζουν τον σκοτεινό αυτόν μυστικό.

Αρχαιότητα και μαγεία στη Μεγάλη Αμμώδη Θάλασσα

Το LDG που ανακαλύφθηκε το 1933, απλώνεται σε περιοχές της Αιγύπτου και της Λιβύης σε μια έκταση περίπου 72.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων που συχνά μοιάζει ατελείωτη κάτω από τον καυτό ήλιο.

Η σύνθεσή του, πάνω από 95% διοξείδιο του πυριτίου, το καθιστά εξαιρετικά σκληρό και ανθεκτικό, ενώ η εμφάνισή του το καθιστά πολύτιμο, με κομμάτια του να έχουν βρεθεί ακόμη και στον τάφο του φαραώ Τουταγχαμών.

Το πολύτιμο γυαλί πιστεύεται ότι σχηματίστηκε από ένα κοσμικό γεγονός πριν από περίπου 29 εκατομμύρια χρόνια.

Τώρα, οι ερευνητές αναφέρουν ότι εντόπισαν μια σπάνια δομή μέσα στο γυαλί, η οποία υποδηλώνει ότι αυτό σχηματίστηκε αφού πρώτα έλιωσε πλήρως και στη συνέχεια κρυσταλλώθηκε ξανά πολύ γρήγορα, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Meteoritics & Planetary Science.

Διαφωνίες και αντιφάσεις για την προέλευσή του

Ωστόσο, υπάρχει διαφωνία σχετικά με το γεγονός που προκάλεσε αυτή την ακραία θερμότητα.

Πρόσφατα εγκαταλείφθηκαν παλιότερες υποθέσεις, όπως η δημιουργία του από ηφαιστειακή δραστηριότητα στη Σελήνη ή κεραυνούς που έλιωσαν την άμμο.

Δύο επικρατούσες θεωρίες παρέμεναν: η δημιουργία μέσω ατμοσφαιρικής έκρηξης μετεωροειδούς (airburst) και η πρόσκρουση ενός μετεωρίτη στην επιφάνεια της Γης.

Το Μικροσκόπιο αποκαλύπτει τα μυστικά του γυαλιού

Χρησιμοποιώντας προηγμένη ηλεκτρονική μικροσκοπία διέλευσης (TEM), επιστήμονες εντόπισαν μέσα στο γυαλί τέσσερα πολύμορφα από οξείδιο του ζιρκονίου (ZrO₂).

Δύο από αυτά ήταν κρίσιμα:

1) Κυβική ζιρκονία: Δημιουργείται μόνο σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, όπως αυτές σε ατμοσφαιρική έκρηξη μετεωροειδούς.

2) Ortho-II (OII): Πολύ σπάνιο ορυκτό που απαιτεί πολύ υψηλότερες πιέσεις (περίπου 130.000 ατμόσφαιρες), κάτι εφικτό κυρίως από πρόσκρουση μετεωρίτη.

Ο χαμένος κρατήρας και το ανεξήγητο μυστήριο

Παρά τη σφαιρική επιστημονική απόδειξη για την πρόσκρουση, ο κρατήρας που προκάλεσε τη δημιουργία του LDG παραμένει άφαντος.

Οι κοντινότεροι γνωστοί κρατήρες μετεωριτών, οι GP Crater και Oasis Crater, έχουν διάμετρο περίπου 2 και 18 χιλιόμετρα αντίστοιχα.

Ωστόσο βρίσκονται αρκετά μακριά από την περιοχή όπου βρέθηκε το γυαλί και θεωρούνται πολύ μικροί για να εξηγήσουν την τεράστια ποσότητα υλικού που έχει εντοπιστεί.

Υποθέσεις κάνουν λόγο για έναν κρατήρα θαμμένο ή διαβρωμένο από τον χρόνο και την άμμο της ερήμου, ίσως ακόμη και παραμορφωμένο από γεωλογικές δυνάμεις.

To αίνιγμα που περιμένει απαντήσεις

Η αποκάλυψη των μικροσκοπικών δομών και των ακραίων θερμοκρασιών που ξεπερνούν τους 4.000 °C δημιούργησαν ένα νέο πλαίσιο στο μυστηριώδες παζλ.

Η επιστημονική κοινότητα αναζητά τώρα με δορυφορικές εικόνες, γεωφυσικές μετρήσεις και επιτόπιες έρευνες τον χαμένο κρατήρα, το σημείο όπου ένας γιγάντιος κοσμικός επισκέπτης μετετράπη σε θερμοπλάσμα, αφήνοντας πίσω του το κίτρινο γυαλί της ερήμου.

Η μαγεία της ερήμου μέσα στον βασιλικό τάφο

Η σύνδεση με τον Τουταγχαμών και τα περίτεχνα κοσμήματά του αναδεικνύει την ιδιαίτερη θέση του LDG στην ανθρώπινη ιστορία και πολιτισμό.

Πέρα από επιστημονικό εύρημα, το γυαλί αποκαλύπτει μια γέφυρα ανάμεσα στο μυστήριο της κοσμικής πρόσκρουσης και στον ανθρώπινο θαυμασμό για την ομορφιά και τη σπανιότητα.

Το Γυαλί της Ερήμου της Λιβύης συνεχίζει να μαγεύει, να προκαλεί τη φαντασία και να στέκεται ως μνημείο μιας αμείλικτης κοσμικής σύγκρουσης που διαπέρασε τον χρόνο και την ιστορία.

Η επιστήμη προχωρά, αλλά το μυστήριο παραμένει, κρυμμένο μέσα στις κρυσταλλικές μορφές ενός κίτρινου θρύλου της ερήμου.

Με πληροφορίες από Nature.com, the-express.com